Παρασκευή, 18 Φεβρουαρίου 2011

Ροζ Ελέφαντας


  Το πρώτο επίπεδο ακρόασης, είναι εκείνο στο οποίο δεν ακούς  τον συνομιλητή σου αλλά τις σκέψεις σου. Είναι ένας εσωστρεφής, εγωκεντρικός  τρόπος να είναι κανείς παρών σε μια συζήτηση. Εξηγούμαι αγγλιστί που έχει νόημα καθαρότερο. Είναι το level 1 of listening, στο οποίο κεντρικό ρόλο παίζει αυτό που λέει ο χοτ καθηγητής μου, self-awareness. Επίγνωση της δικής μου στάσης, θέσης, ομιλίας. Σαν θεραπευτής, είναι προφανές ότι καλείται κανείς να περιορίσει κατά το δυνατόν αυτή τη φάση, και να περάσει στα επόμενα επίπεδα τα οποία συμπεριλαμβάνουν «ενεργητική ακρόαση», δηλαδή το να «ακούει» κανείς με όλες του τις αισθήσεις, να είναι επικεντρωμένος σε όλα τα σήματα που εκπέμπει ο άλλος, λεκτικά ή σωματικά.

  Το πρόβλημα είναι το εξής. Ότι από τη στιγμή που δώσαμε ένα όνομα σε αυτό που τόσο φυσικά (μηχανικά ίσως) κάνει ο καθένας, και που αναμενόμενο είναι ότι είσαι δεν είσαι θεραπευτής, όταν σου ανοίγεται κάποιος είναι σαφώς πιο παραγωγικό να είσαι επικεντρωμένος σ’ αυτόν, εγώ δεν μπορώ να ευχαριστηθώ κουβέντα. Με το που αρχίζει κάποιος να μου μιλάει μέσα στα πλαίσια των role playing της σχολής, μπαίνω σε ένα κυκεώνα αυτό παρατήρησης τρομερό. Μπορεί να μου μιλάει ο «ασθενής» κι εγώ να σκέφτομαι: «τώρα σου μιλάει- πρόσεχε πως τον ακούς- σταμάτα να σκέφτεσαι- το βλέπει ότι σκέφτεσαι- δε το βλέπει βέβαια αλλά αν δε σταματήσεις θα αρχίσεις να αγχώνεσαι- αγχώθηκες- φαίνεται- σταμάτα να σκέφτεσαι» και ούτω καθεξής. Και επειδή έχει αρχίσει να με τρελαίνει αυτή η ιστορία, και αρχίζω να γίνομαι νευρωτική μπαίνοντας σε έναν άλλο κύκλο ενοχών και αυτό-μαστιγώματος, είπα να το συζητήσω με τον κύριο καθηγητά (που είναι και προσφάτως διαζευγμένος/κατεστραμμένος, ο τύπος μου δηλαδή).

Πολύ ενδιαφέρον.

  Μου είπε πως και πάλι η λέξη-κλειδί είναι η αποδοχή, που έχει όμως διαφορετικό νόημα από την άνευ όρων προστασία του εγώ. Όποιο κομμάτι του εαυτού σου προσπαθείς να το καταπιέσεις, να το αποκόψεις, αντιδρά λέει, σαν τα παιδιά που κάνουν τα πάντα για να σου αποσπάσουν την προσοχή. Οπότε, όσο πιο αρνητικά το επικρίνω άμα τη εμφανίσει, τόσο πιο πολύ αυτό θα επιμένει να ξεπηδά τις πιο ακατάλληλες ώρες. Λέει λοιπόν πως πρέπει να αποδεχτώ ότι “what is there has to be there”, και να μάθω να το αναγνωρίζω όποτε συμβαίνει σαν μια συμπεριφορά που έχει προφανώς μια σκοπιμότητα, ή ακόμη καλύτερα μια λειτουργία.

  Και αστειευόμενος έφερε το γνωστό παράδειγμα με τον Ροζ Ελέφαντα:
Μου είχε απαντήσει ο θεραπευτής μου πίσω στα πάτρια εδάφη, όταν αναρωτήθηκα πότε θα ξυπνάω και δε θα σκέφτομαι ξέρεις-ποιόν, ότι όσο το περιμένω- όσο κεντράρω σ’ αυτή τη σκέψη- τόσο θα συνεχίσω να το σκέφτομαι: όσο σου λέει κάποιος να σταματήσεις να σκέφτεσαι  έναν Ροζ Ελέφαντα, τόσο το μόνο που σκέφτεσαι ξαφνικά είναι ένας Ροζ Ελέφαντας!  




  Προφανώς το θέμα δεν είναι που εγώ ακούω ξαφνικά μέσα από το πρώτο επίπεδο. Αλλά πόσο είναι πράγματι ουσιώδες να αποδέχεται κανείς και τα στραβά  του,  και να μην τα βλέπει σαν κακό σπυρί. Και πόσο η εμμονή να απαλλαγεί κανείς από μια συμπεριφορά, όχι μόνο δεν φέρει αποτέλεσμα αλλά τσιγκλάει εκείνο το κομμάτι του εαυτού που δρα με αυτό το μοτίβο και το κάνει να επιμένει να εδραιώσει τη θέση του. Διότι θαρρώ πως δεν είναι απλώς αερολογίες, πράγματι κάθε συμπεριφορά έχει μια χρησιμότητα, είτε αυτή είναι να καλύψει κάτι πιο επίπονο, είτε είναι να εξοικονομήσει ενέργεια, είτε είναι απλώς να προστατέψει. 

11 σχόλια:

kihli είπε...

άσχετο,κάποτε ήμουν σίγουρη πως ο χρόνος ΔΕΝ είναι ο καλύτερος γιατρός,μετά αναθεώρησα..

βέβαια πέρασαν και τα χρόνια.

ροζ ελέφαντες παντού τριγύρω.

caveman είπε...

Εγώ πάλι δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι τον Ροζ Πάνθηρα!

Takis X είπε...

Εξαιρετικό κείμενο( τόσα πραγματα που εχεις βάλει μέσα ..δεν ξέρω τι να πρωτοσχολιασω..)

Η αληθεια πάντως είναι οτι δεν ακουμε.Αρχιζει κάποιος μια κουβέντα και βλέπεις να φυτρώνουν σαν μανιταρια τα "κι εγω! "κι εγώ"...Γι αυτό οι ανθρωποι Ουτε να αγαπήσουν μπορούν ούτε και μόνοι μπορούν να μείνουν . Φαυλος κύκλος.


Η φωτογραφια του μπλογξ καταπληκτική.Οπως και το ροζ που δεν ξεχνάω..

ροδάκινο είπε...

Ναι λοιπον, αξιομηνμόνευτοι ροζ Ελέφαντες και ροζ πάνθηρες παντού..

@Kihli
Εδώ δεν έχουν ακόμη περάσει τα χρόνια και ο χρόνος ειναι υπό δοκιμήν- για να δούμε.

@Caveman
Καιρό είχα να σε δω εδώ mon petit troglodyte!.

@Takis X
Εμ, δεν ακούμε που να πάρει.
Δεν το είχα σκεφτεί έτσι , έχεις δίκιο- φαύλος κύκλος.

Είναι δύσκολο λέει να ρωτάς χωρίς να υποθέτεις την απάντηση, είναι δύσκολο να αγαπάς χωρίς να περιμένεις.


xx

caveman είπε...

Νομίζω ότι τα περί φαύλου κύκλου είναι πολύ αφοριστικά. Σε κάθε περίπτωση δεν συμφωνώ με τον εξοβελισμό του εγωισμού ως κάτι το αμιγώς αρνητικό. Το υπερτροφικό εγώ ναι, το εγώ όχι. Χωρίς τις εμπειρίες που φιλτράρονται στο εγώ μας δεν μπορεί να υπάρξει ο άλλος και η επικοινωνία με τον άλλο.

Όχι, οι άνθρωποι μπορούν να αγαπήσουν, απλά δεν υπάρχουν "καθαρές" έννοιες. Όπως ο εγωισμός δεν είναι καθαρά αρνητικός, έτσι και η αγάπη δεν είναι καθαρά θετική.

Τέλος, με προβληματίζει το ότι η κριτική μας προς την αδυναμία των "άλλων" (να αγαπήσουν ή να κάνουν οτιδήποτε) υπονοεί μια συμπαγή και αμετάβλητη εικόνα του αυτού μας, υποτιθέμενα μη προβληματική. Θέλω να πω πως το να κρίνω ότι οι άλλοι δεν ξέρουν να αγαπάνε, προϋποθέτει τη δική μου απόσταση και διαφοροποίηση από αυτούς (δηλαδή εγώ είμαι σε θέση να κρίνω, επειδή ξέρω τι σημαίνει η αγάπη και το να αγαπάς). Αν κάτι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως φαύλος κύκλος είναι αυτή η συμπεριφορά κριτικής των άλλων, ως ετεροκαθορισμός του δικού μας εγώ!

Ωστόσο, προσωπικά δεν πιστεύω στην ύπαρξη φαύλων κύκλων, γιατί η παραδοχή τους προκαλεί μεμψιμοιρία!

Τα γράφω όλα αυτά με κάθε καλή διάθεση φυσικά!

ροδάκινο είπε...

Υπάρχουν πολλοί κομψοί τρόποι για να πει κανείς κάτι απλό, καμιά φορά και αυτονόητο.

Φυσικά και είναι απαραίτητο και αναπόφευκτο να φιλτράρει κανείς τον κόσμο μέσα από τις δικές του εμπειρίες- λόγος όμως γίνεται για τις περιπτώσεις που αρνείται κανείς πεισματικά να ακούσει πέρα από τη μύτη του, να βγει έξω από τον κύκλο των εμπειριών του, να είναι ουσιαστικά παρών για έναν άλλον, να μην προσπαθεί να βρει παντού μοτίβα και ομοιότητες, και μάλλιστα νομίζω ότι το παράδειγμα της δικής μου εμπειρίας είναι πολύ ενδεικτικό "υπερτροφικού" όπως το λες, Εγώ.

Παραπάνω επιστημονικό και υπολογιστικό από ό, τι σηκώνει το καβούκι μου αυτό το "η αγάπη δεν είναι καθαρά θετική". Αν δεν είναι γάμα τα, ή μαλλόν, αφού δεν είναι γάμα τα.

Δόξα τω θεώ με συνυπολογίζω ακόμη στο ανθρώπινο είδος, είμαι σίγουρη και ο μεσιέ Takis X, κι επομένως αν και ωραία τα λες, δεν βλέπω παραπάνω κανένα διαχωρισμό των "άλλων" από εμένα. Όχι, δεν ξέρω τι σημαίνει αγάπη και τι σημαίνει το να αγαπάς, αλλά σίγουρα δε θα το όριζα σαν μια έννοια που δεν είναι αμιγώς "θετική".

Ας μου επιτραπεί φου και φου να βλέπω, εντός μου κι εκτός μου, την ύπαρξη φαύλων κύκλων, κι ας μου επιτραπει να πω ότι λίγος μελοδραματισμός δεν έβλαψε ποτέ κανέναν, in fact, τον προτιμώ από λίγη απολυτότητα.

Σε φιλώ απορημένη!

caveman είπε...

Δεν ήθελα να δώσω συνέχεια, αλλά μου κάθισε βαρύ αυτό το περί απολυτότητας. Ίσα ίσα εγώ μίλησα περί μη "καθαρών", άρα απόλυτων εννοιών, περί του εγωισμού που δυσκολευόμαστε να πετάξουμε έξω από τη δική μας κριτική απέναντι στους άλλους (ούτε καταλαβαίνω πως το σχόλιό μου περί διαχωρισμού προκάλεσε μια απάντηση περί του εάν αυτός που διαχωρίζεται ανήκει ή όχι στο ανθρώπινο είδος).

Τέλος όσον αφορά τα περί μη καθαρά θετικής αγάπης, εννοώ ότι η αγάπη έχει και σκοτεινές πλευρές χωρίς αυτό να την καθιστά μη αληθινή. Πρέπει να είναι όλα άσπρο-μαύρο δηλαδή; Κι από που κι ως που εγώ που δε συμφωνώ με το άσπρο-μαύρο γίνομαι ξαφνικά απόλυτος;

ροδάκινο είπε...

Για να μη σφαχτούμε με το μπαμπάκι σου στέλνω κι άλλο φιλί και μειλ.

Γαμάει και Δέρνει είπε...

Εγώ πάλι που δε σκέφτομαι ροζ ελέφαντες αλλά ακούω φωνές λες να με κάψουν σαν τη Ζαντ Αρκ?

Τι έχω καλέεεεεεεεεε!

Καλησπερούδια μικρό!

Ferdinand+Miranda είπε...

geia sou**** mou aresei to post mikre froyd****************

Ανώνυμος είπε...

Πάρα πολυ ωραίο κείμενο. Αυτή η αποδοχή -έτσι όπως την λες, όχι να μην έχουμε όρια. Αλλά η πραγματική αποδοχή.

Μέσα απο αυτή φτάνουμε σε επόμενα επίπεδα. Με ανιδιοτελή αγάπη..